Buiten de voorgenoemde, losstaande getuigenissen die ons een beeld geven van de architecturale geschiedenis, mogen we niet vergeten dat ook soms het geheel aan oude en interessante gebouwen in hun natuurlijke en historische context, ons de zin geven om meer te weten over verleden. Veel dorpen spreken over het verleden van hun inwoners, beter dan een boek zou kunnen doen. Warnant, Vieux-Waleffe, Haneffe, Chapon-Seraing, Hermalle, Bodegnée, Limont, Donceel, Viemme bewaren een deel van hun historische hart met een kasteel, in harmonie met de kerk, de hoeven en de oude huizen. De panden van het gehucht Saives, met zijn kapel en twee kasteelhoeves, zijn zeer representatief voor de architectuur tijdens de “Eeuw van de Verlichting”.