TijdlijnDe gemeenten van Haspengouw en MaasArcheologie selected
Geschiedenis
Een streek in het hart van de Europese geschiedenis
Toeristische dienstenGroepsuitstapjesWandelen en FietsenMusea selected
Toerisme
Een kwaliteitsvol toerisme in een gastvrij land
VerscheidenheidHoevenLandschappen selected
Erfgoed
Een land, echt beeld van het Waalse erfgoed

De versterkte hofstede Gerbehaye

Privé-bezit
Rue des Combattants
4360, Oreye (Oreye)

De versterkte hofstede GerbehayeVoor het eerst vermeld in 1260. Terwijl de meeste dorpsgrond aan de abdij van Sint-Truiden behoorde zou een kleine seculiere heerlijkheid zich redelijk vroeg vestigen op deze plek, lichtjes afgelegen van het dorp. De eerste familie om in documenten te worden vermeld is « de Jeneffe », bekend als de erfelijke belastinghouders van de heren van Looz/Loon. In de schaduw van de bisschop van Luik waren ze echter van groot aanzien in Oreye/Oerle, en kregen er leengoed van de graaf van Looz. Mogelijk gingen de Gerbehaye zich ook in het dorp vestigen als gedelegeerde procureurs, een functie ingesteld door de graven van Looz, de oorspronkelijke beschermers van het Sint-Truiden abdijbezit. Arnould d’Oreye, die de naam van het dorp overnam, was de derde zoon van Libert de Jeneffe. De bouw van de donjon in de 13de eeuw wordt aan hem toegeschreven. Dit kleine architecturale kasteelensemble werd vroeger omgeven door grachten en geflankeerd met twee ronde torens. Het geheel was ook beschermd door een omheining. Zoals elk respectabel kasteel was dit defensief- en woongeheel ook uitgerust met hoenderhof.

Toen de middeleeuwse burcht op 26 juni 1633 door Luikenaars, aanhangers van de Grignoux, werd verwoest, kwam enkel de boerderij in aanmerking om volledig te worden herbouwd. Maar het geheel behield toch ook de eigenschappen aan van een heerlijkheid, compleet met defensief karakter, o.a. een sloot, overblijfsel van de vroegere slotgrachten, een geplaveid dek afkomstig van de oude ophaalbrug, een ingangstoren dienende als portaal en woonst, en herinnerende aan de middeleeuwse donjon. Deze oude versterkte hoeve werd heropgebouwd tijdens de eerste helft van de 17de eeuw door de toenmalige heerser, Godefroid, heer van Bocholt. Twee stenen, waarvan een boven het portaal, getuigen hiervan. Ten tijde van de bouw zelf werd de versterkte hoeve nog altijd omgeven door sloten, ook dienst doende als visvijvers, en een ophaalbrug die toegang verleende tot de buitenwereld.

De versterkte hofstede GerbehayeIn de 18de eeuw maakt de boerderij deel uit van het « de Renesse » erfgoed. In de 19de eeuw gaat ze naar de « de Hamal », de Disendorn, en later de Naveau. Nu wordt ze beheerd door de Gerbehaye, die landbouwers zijn geweest over vele generaties. De huidige gebouwen staan gegroepeerd rond een vierkante binnenplaats, en ondergingen elk een paar oppervlakkige wijzigingen in de 18de, 19de en 20ste eeuw. De ingang vertoont sporen van vroegere schietgaten, en wordt begrensd door geketende hoeken. Maar het ensemble was ook residentieel en werd verlicht door drie grote raamopeningen daterende uit de 18de eeuw. Twee kleine rechthoekige dakvenstertjes vanouds zijn nu dichtgemetseld.

Op de koetsenweg, voorbij de poort, ziet men twee deuren waarvan een der lateien werd vervangen door een steen met de wapens van « de Bocholt », die ook te zien zijn op het hotel van dezelfde naam in Luik. Naar de binnenplaats toe wordt de gevel belicht door vijf raamopeningen, identiek aan openingen van dezelfde aard langs de buitenkant. Daar is het portaal uitgerust met een paanderboog.

De woning bevindt zich in verlenging van het portaal. Aan de linkerkant staat een monumentale schuur voor het opslaan van gewassen. Wat de stallen met hooischuur betreft : ze hebben hun oorspronkelijke afmetingen behouden maar openingen werden aangebracht in de 19de en 20ste eeuw.

Dit architecturale geheel is fundamenteel van baksteen, zandhoudende krijtrots en kalkrots, streekproducten bij uitstek. En het is dit kostbaar mengsel dat volop waarde geeft aan het Maaserfgoed van vandaag.

Brochures | Links | Partners | Fotogalerij | Gids